• Nicolàs de Hilster bij een van zijn uiterst nauwkeurige zonnewijzers (foto Peter van Eerden)

    Peter van Eerden

Castricum krijgt eigen sterrenkundig observatorium

CASTRICUM In mei is Castricum een 'sterrenkundig observatorium' rijker; particulier dat wel, maar scholieren zijn welkom. Waartoe een uit de hand gelopen hobby en een kleine achterneef zoal kunnen leiden.

Peter van Eerden

Voor zijn hobby leende hij een mobiele telescoop van Metius, de Alkmaarse Weer- en Sterrenkundige Vereniging. Die moest steeds buiten worden opgesteld en opgelijnd. Dat kostte een uur voorbereiding. Bovendien resulteerde het kleine formaat en lichte statief in onbevredigende waarnemingen. En toen was daar ook nog eens het 6-jarige achterneefje Finn die vroeg om een telescoop van Bart Smit. Daar valt niet veel mee te zien en dus moest hij wat beters verzinnen. Nicolàs de Hilster, hydrograaf en amateur astronoom, ging op zoek naar alternatieven én vond de oplossing. Binnenkort bouwt hij in en op zijn huis aan de Oude Haarlemmerweg zijn eigen 'sterrenkundig observatorium', professioneel en in mei al operationeel: "Want dan staat Mars de komende twee jaar het dichtst bij de Aarde".

TELESCOOP Hij zag als 12-jarige bij een familielid voor het eerst een telescoop en raakte daarna in de ban van de ruimte door astronoom Carl Sagan, maker van 'Cosmos: a personal voyage', een documentaire serie uit 1980 én door destijds onze nationale sterrenkundige en televisiepresentator Chriet Titulaer. De Hilster: "De ruimte is fascinerend, vooral door te zien wat je niet ziet met het blote oog; in het donker zien we alleen wat voldoende licht geeft, maar met een telescoop oneindig veel meer".

NAVIGATIE Hij studeerde hydrografie met een voorliefde voor instrumenten: "Zowel op land als op zee en dan is astronomie niet ver weg". Een kleine verzameling bij hem thuis getuigt van die passie en komt ook tot uitdrukking in zijn proefschrift over navigatie-instrumenten van de vroegmoderne tijd waarop hij dit voorjaar aan de VU hoopt te promoveren. In 2004 begon hij een eigen bedrijf: 'Starmountain Survey & Consultancy BV', gespecialiseerd in hydrografische en geodetische metingen met optische apparatuur. Daarvoor werkte hij onder meer bij de Meetkundige Dienst van Rijkswaterstaat, verzorgt cursussen voor Boskalis en raakte van daaruit verzeild in het onderwijs als parttime praktijkdocent aan het Maritiem Instituut Willem Barentz op Terschelling.

ZONNEWIJZER Terschelling heeft voor De Hilster ook een romantische betekenis. Hij, aan het werk, ontmoette er lang daarvoor echtgenote Ria Twisk die voor een feestje op het eiland was. Het stel vestigde zich nadien in Castricum. Ria is daar geboren aan de Breedeweg en een dochter van Engel Twisk, voormalig eigenaar van een smederij aan de Bakkummerstraat. Ze studeerde antropologie maar ondersteunt nu haar man in de zaak met de administratie. Haar achtergrond blijkt uit de grote wetenschappelijke huisbibliotheek die ook voorspelbaar veel werken bevat op het gebied van navigatie, geodesie en meetinstrumenten. Die bevinden zich ook letterlijk aan de zijgevel van het hoofdgebouw in de vorm van twee uiterst nauwkeurige zonnewijzers.

SCHOLEN Naast wetenschappelijke toepassingen zal het observatorium ook worden gebruikt voor onderwijsdoeleinden. De Hilster: "Naast het Maritiem Instituut ontvang ik regelmatig vragen van studenten van andere opleidingen. Ik zie dan ook ruimte voor samenwerking op kleine schaal met lokale scholen. Er is al gesproken met het Jac. P. Thijsse en Bonhoeffer College maar ook andere scholen mogen contact opnemen". Ook Ria ziet uit naar "wat jeugd over de vloer, net als vroeger bij moeder thuis; wie weet kiezen straks leerlingen voor een studie astronomie".

FINN Het observatorium wordt gebouwd in en op het bijgebouw naast de woning. Een zwaar statief zorgt voor de stabiele opstelling van de apparatuur, bestaande uit meerdere telescopen. De behuizing is een verticale groene cilinder met daar bovenop de koepel. Die heeft een luik, kan draaien en wordt met zink bekleed. Ten slotte: "Alle werkzaamheden worden uitgevoerd door lokale bedrijven en de opening doet de nu 7-jarige Finn". De waarnemingsplaats krijgt daarom straks een toepasselijke naam: het 'InFINNity deck'!