• In de zaal ontstonden geanimeerde discussies (foto: Piet Geerke)

    Piet Geerke

Detailhandel: erop of eronder?

AKERSLOOT/LIMMEN Is de detailhandel in kleinere kernen als Limmen en Akersloot ten dode opgeschreven? Of niet? En zo nee, wat zijn dan de knoppen om aan te draaien? Deze vragen stonden centraal tijdens de door D66 georganiseerde 'talk' op woensdag 7 maart in 't Hoorntje in Akersloot.

De opkomst van het internet-winkelen, de oriëntatie van veel consumenten op de grotere winkelkernen, de verbrokkelde winkelstructuur, het gebrek aan opvolging bij veel familiebedrijven. Tal van factoren spelen een rol bij de teloorgang van de detailhandel in de kleinere kernen in ons land. En die achteruitgang heeft verstrekkende consequenties voor de leefbaarheid in de dorpen. Daarover is weinig discussie. Maar is het tij nog te keren? En welke maatregelen kunnen dan getroffen worden? Daarover lopen de meningen sterk uiteen, zo bleek tijdens de discussie-avond in 't Hoorntje. In een goed gevulde zaal met lokale politici, winkeliers en belangstellende inwoners – per slot van rekening allemaal 'consumenten' – werd stevig gediscussieerd over het onderwerp, waarbij de emoties hier en daar hoog opliepen.

EXPERTS D66 nodigde twee experts uit de advieswereld – Joost Nicasie van Areaal Advies en Anton van den Beukel van Locoo – uit om de stand van zaken te schetsen. Drie betrokkenen vanuit de praktijk van alledag in Limmen en Akersloot – winkelier Rob Dekker uit Akersloot, tevens raadslid voor de VVD, Cees Smit, voorzitter van de Limmer Ondernemersvereniging en Rob van Keulen, voorzitter van de Regionale Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland- Noord – waren aanwezig om te reageren op de presentaties van Nicasie en Van den Beukel. Harold Ebels, raadslid namens D66 en als planoloog ook goed thuis in de wereld van detailhandel en ruimtelijke ordening, fungeerde als gespreksleider.

LEEGSTAND Joost Nicasie schetste, aan de hand van tal van cijfers, de achteruitgang van het detailhandelsapparaat, waar platenzaken en videotheken geheel verdwenen zijn en modezaken steeds meer moeite hebben het hoofd boven water te houden. Bijna twintig procent van de niet-dagelijkse goederen wordt vandaag de dag online aangekocht. Zes jaar geleden was dat nog maar zeven procent. Nicasie maakte duidelijk dat specifiek in de gemeente Castricum het winkelbestand in dezelfde periode is teruggelopen van 212 naar 186 panden. Daarbij staan 23 winkelpanden leeg. Toch was de visie van Nicasie niet alleen somber van toon. Hij ziet veel kansen om de detailhandel in kleine kernen te versterken in aspecten als samenwerking tussen de winkeliers, innovatie en service. Ook heeft hij geloof in de positieve effecten van ruimtelijke concentratie van winkelpanden door bijvoorbeeld 'herverkaveling', waarbij bestemmingswijziging tussen 'winkelen' en 'wonen' plaatsvindt. Daarbij kan de gemeenteraad, als besluitvormend gremium over bestemmingsplannen, een grote rol spelen.

LOKAAL GELD De spreekbeurt van Anton van den Beukel was bijzonder prikkelend. Hij schetste een keihard beeld van de teloorgang van de detailhandel in de kleinere kernen. In zijn visie is er maar één reddingsmiddel om het onheil af te wenden: een groter deel van de bestedingen moet lokaal worden gedaan, zowel door ons consumenten als door ondernemers onderling. Koop je lokaal bij de boekhandel, bij de witgoed-zaak, de modezaak of de schoenenwinkel dan blijft de omzet en dus het geld in het dorp – koop je via Internet dan blijft het geld hier niet meer in omloop. Door de introductie van een digitaal lokaal betaalmiddel is daar via het project Locoo op diverse plaatsen – succesvol – ervaring mee opgedaan. Locoo is een innovatie op het gebied van financiële technologie, waarmee geld tijdelijk wordt gelabeld als lokaal geld. Het blijft hierdoor langer actief in de regio en versterkt de lokale en regionale economie.

ACHT TYPEN KAASMES De reactie van Rob Dekker was ingestoken vanuit zijn ervaringen als lokaal ondernemer: wanneer je hard werkt, je klanten goed kent en je assortiment goed kiest – dus geen acht typen kaasmes meer op voorraad hebt, zoals vroeger – dan is er in de kleine kernen zoals Akersloot, volgens Dekker, nog een prima boterham te verdienen. Hij gelooft beslist niet in de Locoo-app. Maar hij relativeerde zichzelf door te stellen dat hij vijftien jaar geleden ook niet dacht dat het fenomeen 'webwinkel' betekenis zou krijgen. Ook Cees Smit, sprekend vanuit zijn ervaringen in Limmen, zag het allemaal niet zo somber. Samenwerking en service blijven naar de smaak van Smit essentieel en worden door de lokale consument gewaardeerd. Rob van Keulen legde de relatie met de Regionale Detailhandelsvisie van de Regio Alkmaar, waarin de kern van Akersloot voor detailhandel als 'weinig kansrijk' wordt getypeerd. Maar Van Keulen is tegelijkertijd van mening dat lokale kennis bij ondernemers en het serviceniveau ervoor zorgen dat er voldoende economische ruimte blijft voor lokale detailhandel. STRUISVOGEL Vanuit de zaal waren er vragen om verduidelijking, maar ook reacties van ongeloof over de gepresenteerde zorgwekkende situatie door met name Van den Beukel. Een andere aanwezige had daar dan weer de kwalificatie van 'struisvogel' voor en zo ontstond een levendige discussie, waarbij voorzitter Harold Ebels behendig de touwtjes in handen hield. Hij sloot de avond af met de constatering dat de experts van buiten, met hun cijfers en statistieken, bepaald een somberder beeld hebben over de kansen en bedreigingen voor de detailhandel in Limmen en Akersloot dan de lokaal betrokkenen. Unaniem was er waardering voor deze vierde D66 'talk'. De constatering dat D66, onderweg naar de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart, een geslaagde 'talk' had georganiseerd was meer dan op z'n plaats. Het punt 'toekomst van de detailhandel in de kleine kernen' zal zonder twijfel prominent op de agenda komen van de nieuwe gemeenteraad. De presentaties van de experts zijn terug te vinden op de website van D66: d66castricum.nl.