• Jan Borst met z'n pronkstuk, een 3 liter oliekan uit de 18de eeuw

    Henk de Reus

Opa's tinmuseum

CASTRICUM In elk dorp heb je ze: mensen met een passie voor verzamelen. Knuffels, blikjes, scheepstoeters... Op menig zolder zijn rariteitenkabinetten met parafernalia te vinden. Henk de Reus bezocht zo'n noeste verzamelaar.

Wie een bezoek brengt aan 'Opa's tin-museum' - een naam bedacht door de kleinzoon van Castricummer Jan Borst (84) - merkt meteen dat de eigenaar niet van half werk houdt. In het hele huis staan open kasten en vitrines waarin allerlei tinnen gebruiksvoorwerpen zijn uitgestald. Kandelaars, kannen, serviesgoed, vazen, schalen, etc. In totaal heeft hij ruim 2000 tinnen voorwerpen verzameld. Ze variëren van groot tot klein. Alles is netjes geordend en voorzien van naam, jaartal en korte beschrijving. De voorwerpen zijn zelfs gesorteerd op naam van de gieterij die ze ontwierp.

CATALOGUS Op de tafel in de woonkamer ligt een catalogus en een tiental boeken, allemaal over tin, de cultuur, de fabricage en de geschiedenis. Jan kan een tinnen voorwerp dat hij heeft aangeschaft, doorgaans direct herkennen. Bij twijfel zoekt hij het voorwerp op in de catalogus.

Hij loopt naar de gang en pakt een kan. "Dit is een Steenkan", vertelt hij. "Een schenkkan die gebruikt werd in de tijd van de schilder Jan Steen. Weliswaar een replica, maar prachtig uitgevoerd." Hij haalt een foto van de plank. Een afbeelding van een schilderij van Jan Steen met - inderdaad - dezelfde kan. Het is duidelijk hoe Jan zijn kennis heeft verkregen en dat hij flink werk van zijn hobby heeft gemaakt.

GEFASCINEERD Jan is ongeveer drie jaar geleden met het verzamelen van tinnen voorwerpen begonnen. Zijn vrouw was toen net overleden. Aan de wand van de echtelijke woning had 30 jaar lang een tinnen schaal aan de muur gehangen. "Een erfstuk van mijn vrouw dat uit de 18e eeuw. Ze heeft het na het overlijden van haar ouders gekregen. Ik had er al die tijd geen aandacht aan geschonken, maar toen er spullen moesten worden opgeruimd en m'n dochter Mieke de schaal wilde weggooien, vond ik dit zonde. Toen ik deze nog eens goed bekeek, raakte ik gefascineerd door de vorm en de figuren en was mijn interesse voor tin geboren."

Jan besloot na de dood van z'n vrouw niet bij de pakken neer te gaan zitten en wilde onder de mensen blijven. Door zijn nieuwe hobby - het verzamelen van tinnen voorwerpen – gaf hij hier invulling aan. Hij verdiepte zich via literatuur in het materiaal en bezocht in twee jaar nagenoeg alle kringloopwinkels in Noord Holland.

EUREKA MOMENT Jan haalt een tinnen drinkbord tevoorschijn. Hierop staat 'NK zwemmen 1846.' Voor één euro gekocht in een van de kringloopwinkels", zegt Jan. "Het was helemaal zwart. Tot de tekst tijdens het poetsen langzaam zichtbaar werd. Dit was een Eureka-moment". Een genoegzame lacht verschijnt op zijn gezicht als hij dit vertelt.

Jan's pronkstuk is een grote drie-liter kan uit de achttiende eeuw. Het oudste object is een hand-olielampje uit 1650. Hij vertelt bevlogen het verhaal dat bij dit lampje hoort.

RUSTGEVENDE GLANS Als Jan gevraagd wordt wat hem zo boeit aan tinnen voorwerpen, is hij even stil. Dan verschijnt er een glans in zijn ogen. "De vorm, de uitstraling, de rustgevende glans van het materiaal en het handwerk dat eraan te pas is gekomen", zegt hij. Jan beseft dat zijn verzameling best een waarde vertegenwoordigt, maar het is voor hem van grotere waarde dat hij de voorwerpen elke dag kan zien en zich hierover kan blijven verwonderen.

WEEMOED Hij heeft al nagedacht over de vraag hoe het verder met zijn museum moet als hij er straks niet meer is. "Ik hoop dat iemand het voor die tijd van mij overneemt. Zo niet, dan moet alles maar omgesmolten worden, want dat zal een behoorlijk gewicht zijn en aardig wat geld opbrengen. Dit geld gaat dan naar de kinderen." Aan de oogopslag van Jan is te zien dat achter deze nuchtere constatering enige weemoed schuilt. Terecht, want het zou zonde zijn als z'n museum verloren gaat. Wie het museum bezoekt, ontmoet een sympathieke, boeiende man die op bevlogen wijze en vol overgave zijn passie weet te delen.

ledereen is welkom om 'Opa's tin-museum' te bezichtigen. Bel 232748. Entree en koffie zijn gratis.