• Dorpsstraat, alleen op papier een 'fietsstraat'

    Aart T?th

Opinie: Ratjetoe rond 30 km zones

[CASTRICUM] Al jaren komt in discussies en rapporten de inrichting van 30 km-zonegebieden ter sprake. Er blijken - afhankelijk van de eigen belangen - verschillende zienswijzen mogelijk. Zo past het altijd in het eigen straatje. Mooiste voorbeeld is de Dorpsstraat in Castricum, die jaren terug via een zogenaamde 'stakeholdersgroep' tot een nieuwe inrichting is gekomen. Het werd een 30 km-zone en een 'fietsstraat'. Maar of we er blij mee moeten zijn?

[DE CRUX] Natuurlijk, het zag er gelikt uit. In theorie dan. Maar de praktijk blijkt weerbarstig. Fietsers kiezen massaal het voetpad om nog enigszins veilig te fietsen, zeker met kinderen voor- en achterop. Gemotoriseerde voertuigen hebben veelal lak aan de 30 km-zone borden. Het is er immers mogelijk behoorlijk harder te rijden. En dat is gelijk de crux. Je kunt een gebied niet tot een 30 km-zone bestempelen, door simpelweg aan het begin en einde van het gebied 30 km-zoneborden te plaatsen. Dat werkt niet. Niet in de Dorpsstraat en ook niet in de andere 30 km-zones in de gemeente.

[MARCHANDEREN] Hoe zit het dan wel met de inrichting van de 30 km-gebieden? "Een 30 km-zone is een gebied waar je vanwege de inrichting niet harder dan 30 km per uur kunt rijden" zegt de Minister van Justitie. Eén zin die eigenlijk al genoeg duidelijkheid geeft. Maar de overheid zou de overheid niet zijn als dat niet in allerlei eisen en uitvoeringsvoorschriften is vastgelegd. Sla de BABW, het Besluit Administratieve Bepaling inzake Wegverkeer, er maar eens op na. Het komt erop neer dat de weg er zó uit moet zien dat je er als automobilist eigenlijk niet harder kunt, durft en wilt rijden dan de aangegeven snelheid.

Enkele passages uit de voorschriften: 'De in te stellen maximum snelheid dient in overeenstemming te zijn met het wegbeeld. De omstandigheden zijn zó aangepast dat de beoogde snelheid redelijkerwijs voortvloeit uit de aard en de inrichting van de betrokken weg. Bord A01 (30 km-zone) mag slechts worden toegepast indien iedere weg in het betrokken gebied voornamelijk een verblijfsfunctie heeft. Om te voorkomen dat de verblijfsfunctie wordt aangetast door een relatief hoge intensiteit van het gemotoriseerde verkeer is de weg met zijn omgeving waar nodig aangepast.' Need I say more?

Nee. De wettelijke eisen zijn duidelijk; er valt eigenlijk niet mee te marchanderen. Toch gebeurt dit aan de lopende band, wat tot gevolg heeft dat vanuit het Openbaar Ministerie en de hogere politieleiding wordt geadviseerd niet te handhaven in 30 km-zones die veelal niet goed zijn ingericht. Bij protest is het immers zo goed als zeker dat er geseponeerd wordt.

[WETHOUDER] Verkeerswethouder Marcel Steeman laat weten dat de problematiek zijn onverdeelde aandacht heeft. "De 30 km-zones moeten inderdaad zo mogelijk ingericht worden als 30 km-zone, en daar is de gemeente in beginsel ook mee bezig. Voornamelijk vanwege beperkingen in budgetten en tijd wordt dat gefaseerd gedaan. Daar waar een weg onterecht als 30 km-zone is aangewezen kan worden overwogen de weg in te delen als 50 km-zone". Dat klinkt hoopgevend. Neem de Dorpsstraat. Als die als eerste wordt getransformeerd in een 'echte' 30 km-zone - bijvoorbeeld met bloembakken - zou dat uitstekend passen in het programma 'Versterking winkel- en verblijfsgebieden'.

[WEL CONTROLES] Steeman laat verder weten dat er wel degelijk handhaving mogelijk is. "De politie en gemeente kunnen op alle gebieden afspraken maken over controles, dus ook voor 30 km-zones, waarbij wordt gekeken naar aanleiding, nut en noodzaak".

Maar hoe zit het met de boetes; zijn die juridisch houdbaar? En - nóg een addertje onder het gras - de schuldvraag en schadevergoedingen bij ongevallen? Wanneer een automobilist een voetganger aanrijdt die plots oversteekt, kan hij worden veroordeeld omdat hij harder dan 30 km per uur reed. Deze uitspraak kan echter worden aangevochten vanwege de verkeerde weginrichting. Daardoor kan de wegbeheerder aansprakelijk worden gesteld. Zo wordt een 30 km-zoneweg opeens een heel lange weg van procedures.