• Ben Kuiper reed 35 jaar mee met de Hoogovenbus.

    Henk de Reus

35 jaar met Hoogovenbus

Henk de Reus

In de aanloop naar de festiviteiten rond het 100 jarig bestaan van Hoogovens (tegenwoordig Tata Steel) besteedt deze krant aandacht aan personen die hun ervaringen met de staalgigant willen delen. Ben Kuiper (71) doet dit graag. Hij reed 35 jaar mee met de Hoogovenbus.

'Je kon rustig een wind laten, want niemand rook het'

Het is 1968 als Ben (destijds 22 jaar) reageert op een personeelsadvertentie van Hoogovens in de Alkmaarse courant. Hij moet concurreren met twee andere sollicitanten. Er wordt wel naar diploma's gevraagd, maar deze zijn geen 'must'. Belangrijker vindt men dat je bereid bent om in ploegendienst te gaan werken. De andere sollicitanten willen dit niet en haken af. Het is voor Ben het begin van een dienstverband van 40 jaar bij dit bedrijf, waar hij reorganisatie na reorganisatie meemaakt en getuige is van de opkomst van de automatisering. Ben bestuurt verschillende voertuigen op het hele Hoogoventerrein totdat hij kraandrijver wordt. Deze laatste functie oefent hij tot het einde van zijn diensttijd met plezier uit. De vier ploegendienst breekt hem wel eens op. Zo gebeurt het 'n keer dat hij tijdens de nachtdienst, half slaperig, een rol staal van vijftien ton uit de grijptang laat vallen.

KITTEKAT Ben herinnert zich nog goed een situatie die zich begin jaren 70 afspeelde. "Een collega (Janus) had altijd de gewoonte om tijdens schafttijd de aandacht te trekken door te kijken naar wat een andere collega van zijn vrouw als beleg op brood had mee gekregen. Als het naar Janus z'n smaak was liet hij dit blijken door op te merken 'Zo, Jij wordt maar weer verwend door moeders', of tegen een andere collega 'zullen we ruilen voor een broodje pindakaas?". Hij was gewoon bij anderen aan het bietsen. Dan kreeg hij wel eens een boterham met een gebakken ei van een ander en dat was een kolfje naar zijn hand. Hier was het hem immers om te doen. Enkele collega's vonden dat irritant worden en besloten om Janus een lesje te leren. Ze plakten het etiket van een blikje Unox gehaktballetjes op een blikje Kittekat. Je kon erop wachten. Tijdens schafttijd kwam Janus weer met hetzelfde verhaaltje. 'O, lekker hoor, wat jij hebt meegekregen, zeker gisteravond goeie seks gehad met je vrouw? Ha, ha, ha'. Hierop reageerde de collega laconiek met 'Ja, en het heeft zich dit keer goed uitbetaald, want ik heb ook nog een blikje gehaktballetjes van haar meegekregen. Ik heb er genoeg, dus als er nog meer liefhebbers zijn?' Janus hapte direct toe, stak z'n vinger op, nam het aan en at het blikje in één keer leeg. Kennelijk was er iets mis met zijn smaakpapillen, want hij had niets door en zei ook nog dat hij het lekker vond. De collega's moesten natuurlijk allemaal hartelijk lachen en vanaf dat moment werd hij door iedereen begroet met 'miauw' en kreeg hij de bijnaam 'Janus Kittekat'. Er waren wel meer collega's die een bijnaam kregen, zoals 'de twee muppets', 'Jantje Thermopane', 'Oereboeroe', of 'Jan Jurk', om maar wat voorbeelden te noemen", aldus Ben.

HOOGOVENBUS Ben rijdt in totaal 35 jaar met de Hoogovenbus mee. Hij herinnert zich nog goed het eerste jaar dat hij meereed. "Het was februari 1969 en het vroor tien graden. 's Morgens om zes uur stond ik te blauwbekken bij het ophaalpunt. Je denkt dan binnen in de bus lekker warm te zitten, maar daarvan was er geen sprake. Er ontbrak een raam in de bus waardoor het binnen net zo koud was als buiten. En of dat niet genoeg was, hing er door het kapotte raam in de bus een ondraaglijke lucht van dieseldampen en gasolie. Je kon rustig een wind laten, want er was toch niemand die het rook. We zijn blijven zitten - je moest immers toch op je werk zien te komen - maar deden dit wel onder protest. De chauffeur raakte door alle kritiek helemaal gestrest, maar kon er eigenlijk ook niets aan doen. Je verwacht dan dat het raam de volgende dag gerepareerd is. Maar nee hoor, 's morgens vroeg dezelfde bus, alleen met een andere chauffeur. We hebben toen aangegeven dat, als deze bus ons de volgende ochtend weer zou komen oppikken, wij dan niet zouden instappen, om zo een signaal af te geven. Op de derde dag verscheen dezelfde bus, nog steeds niet gerepareerd. We stapten niet in en deden ons beklag bij Hoogovens. Maar dit 'heldhaftige verzet' kostte ons wel een snipperdag, al werd dit later weer terug gedraaid. Het verzet heeft geholpen, want een dag later was de bus gerepareerd".

VASTE PLAATSEN Ben herinnert zich nog enkele andere dingen met betrekking tot de bus. "Ik woonde toen nog in Oudorp. In de winter was het smoorheet in de bus en je viel ook wel eens, vermoeid van het werk, in slaap. Het is meer dan één keer gebeurd dat ik pas in St. Pancras in plaats van Oudorp wakker werd. De chauffeur wist van de eerdere keren wel dat ik er in Oudorp uit moest, maar geloofde het wel en liet mij rustig doorpitten. Dan moest ik na de nachtdienst vanaf St. Pancras sjokkend terug naar huis. Balen natuurlijk! Sommige mensen meenden dat ze vaste plaatsen in de bus hadden en gaven het duidelijk aan wanneer je op 'hun plaats' zat. Het overkwam mij ook 'n keer. Ik zag nog een vrij plekje, voor in de bus en besloot te gaan zitten. Even verder stapten er nog een paar mensen in. Een man kwam naar mij toe en vroeg mij op te staan omdat dit 'zijn' plaats was. Gelet op de dreigende blik van de man en zijn lange en brede postuur bedacht ik dat ik er wijs aan zou doen om eieren voor m'n geld te kiezen. Ik ben toen maar gaan staan en kon weer gaan zitten toen er ergens anders een plaats vrij kwam. Doordat je veel met dezelfde mensen reisde ontstond er wel een sociale band in de bus"

BUS OP ROUTE De Hoogovenbus komt langs in de 'Week van de Industriecultuur' (22 t/m 28 oktober a.s.). Zie hiervoor het overzicht hieronder. U kunt deze speciale bus bezoeken en ter plaatse herinneringen uitwisselen. Dit is gratis. Op drie plaatsen - Hoorn, Heiloo en Castricum - kunt u ook meedoen aan het middagprogramma (een VIPtour), bestaande uit een rit met de bus, een rondleiding in het Hoogovenmuseum, een voorstelling en een hapje/drankje. Hier zijn kosten aan verbonden. U kunt zich hiervoor opgeven via projectleider@stichtingkist.nl. Zie ook www.stichtingkist.nl.

Ben ziet er nu al naar uit. Hij verwacht een aantal oud-collega's te ontmoeten en herinneringen te delen, maar hoopt wel dat het raam van de bus nog steeds op z'n plaats zit.

OVERZICHT DATA EN PLAATS BUS 20 oktober 's morgens: Hoorn/Markt; 's middags Velsen Noord/Kunstmanifestatie; 22 oktober 's morgens Heerhugowaard/Markt; 's middags Egmond a/d Hoef, Herenweg; 24 oktober 's morgens Heiloo/'t Trefpunt; 's middags Beverwijk/Museum Kennemerland; 25 oktober 's morgens Schagen/Markt; 's middags IJmuiden/Markt; 28 oktober 's morgens Castricum/Huis van Hilde; 's middags VIP-tour naar het Hoogovenmuseum.

De bus staat er 's morgens van 10 tot 12 uur en 's middags van 14 tot 16 uur.