• Een trieste aanblik: drie dode pimpelmeesjes.

    Arnold Kuijs
  • Jan Castricum (Tuincentrum Frits Janssen Akersloot) toont een Feremoonval.

    Henk de Reus

Bestrijding buxusmot: wat adviseren tuincentra in Castricum, Akersloot en Limmen?

CASTRICUM Het is een afschuwelijke foto om naar te kijken. Maar wel eentje die in Castricum is gemaakt. "Ik denk dat deze dode pimpelmeesjes te maken hebben met de bestrijding van de buxusmot." stelt de maker van de foto, Arnold Kuijs. Verslaggever Henk de Reus ging op onderzoek uit en vroeg de tuincentra in deze regio om advies.

Henk de Reus

De buxusmot houdt de gemoederen al tijden bezig. Overal in het land eet het beestje de struiken kaal. Ze worden bruin en sterven uiteindelijk af. Het bestrijden van de buxusmot met pesticiden lijkt een oplossing, maar hieraan lijkt een keerzijde te zitten. Er zijn aanwijzingen dat jonge pimpel- en koolmezen overlijden door het gif dat gebruikt wordt om de buxusmotrupsen te bestrijden. De rupsen van de buxusmot nemen dit gif op en omdat de volwassen kool- en pimpelmezen de rupsen aan hun nakomelingen voeren, zouden de laatsten kunnen overlijden.

ONDERZOEK Het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) onderzocht in 2018 vijf dode jonge mezen uit de stad op plaatsen waar de buxusmot werd bestreden. Ook werden vijf dode exemplaren onderzocht in bosgebieden waar geen bestrijding plaatsvond. In totaal zijn 14 gifsoorten gevonden in de onderzochte mezen. 'Stadsmezen' bleken een groter aantal bestrijdingsmiddelen te bevatten dan 'bosmezen' en er werden bestrijdingsmiddelen gevonden, waarvan het gebruik verboden is voor particulieren. Dit jaar startte het CLM een grootschaliger onderzoek naar het verband tussen de mezensterfte en buxus bestrijdingsmiddelen. Het riep hierbij burgers op om dode vogels te bewaren, zodat deze gebruikt kunnen worden voor het onderzoek. De resultaten worden naar verwachting in september bekend gemaakt. Adriaan Guldemond van CLM laat het volgende weten: "De buxusmot is in 2007 vanuit Azië naar Zwitserland gekomen, mogelijk als verstekeling, via de import van buxusstruikjes. Vanuit Zwitserland heeft de mot zich naar Nederland verspreid. De buxusblaadjes, die de rups eet, zijn toxisch voor zoogdieren. De rups van de buxusmot krijgt deze stof (buxine) binnen en dit zou mogelijk óók een reden voor de mezensterfte kunnen zijn. Er is uit de literatuur echter niet bekend of buxine ook voor vogels giftig is." Hij vervolgt: "Er is een biologisch bestrijdingsmiddel (Xen Tari) in de handel, dat echter niet door particulieren mag worden gebruikt. Het middel is gebaseerd op een bacterie. Deze veroorzaakt kristallen die het darmstelsel van de rups doorboren, waardoor deze dood gaat." Niet alle tuincentra weten welke bestrijdingsmiddelen aan de beroepsgroep (groenbeheerders/hoveniers) en welke aan particulieren mogen worden verkocht."

TUINCENTRA De redactie vroeg vier tuincentra in de regio hoe de buxusmot het beste kan worden bestreden. Het eerste, Tuincentrum Nuyens in Limmen, houdt de boot af als we de vraag in verband brengen met de vogelsterfte. Het bedrijf is niet bereid om input te leveren en het standpunt wordt verder niet toegelicht.

Bij het bezoek aan de andere tuincentra wordt besloten de vraag dit keer niet in verband te brengen met de vogelsterfte. De adviezen lopen uiteen. Mariëlle Baltus van Tuincentrum Baltus-Wölcken aan de Beverwijkerstraatweg, adviseert om de buxussen te verwijderen en voor andere beplanting te kiezen. Reden: "Als je met bestrijdingsmiddelen gaat spuiten, dan moet je dit blijven doen, want de buxusmot komt steeds terug." Dit advies lijkt uit praktische overwegingen te zijn ingegeven.

SPUITEN Van de twee andere tuincentra adviseert de eerste, Intratuin in Heiloo, om wekelijks de hoge drukspuit op de buxusstruiken te zetten. "De rupsen vallen er dan vanzelf uit en je ruimt ze zo op. Het werkt wat sneller dan het met de hand verwijderden van de rupsen." aldus een medewerkster.

SEKS LOKSTOF Het laatste bedrijf, Frits Janssen in Akersloot, adviseert om de buxusmot met brandnetelgier te bestrijden, of een feromoonval te plaatsen. "In zo'n val zit de specifieke seks lokstof van vrouwtjes die de mannetjes van de buxusmot aantrekken. Deze vliegen in de val en kunnen daar niet meer uit. De buxusmot kan zich dus niet voortplanten." vertelt Jan Castricum.

De twee laatste tuincentra blijken goed geïnformeerd over het mogelijke verband tussen buxusmot bestrijdingsmiddelen en vogelsterfte en zij betrekken dit gegeven bij de advisering aan hun klanten. Overigens noemt geen van de tuincentra het bestrijdingsmiddel Xen Tari, dat voor particulieren verboden is.

KEUZES Als de buxusmot in uw tuin huishoudt, zijn er dus meerdere opties. Als de buxusstruiken nagenoeg kaal zijn gevreten, dan zullen bestrijdingsmiddelen weinig effect meer hebben. Het beste kunt u de struiken dan verwijderen en deze vervangen door bijvoorbeeld de Ilex creneta convexa, een struik die erg op de buxus lijkt. Een ander alternatief is de struikkamperfoelie.

Is vervanging geen optie, dan lijkt het aanbrengen van een feromoonval een milieuvriendelijke oplossing. Deze kost tussen de 20 en 40 euro. U bewijst er de natuur een dienst mee. Hoewel het verband tussen de buxusmot en de mezensterfte nog niet met zekerheid is vastgesteld, is het raadzaam om voorzichtig te zijn met bestrijdingsmiddelen. Hiermee maakt u doorgaans geen vrienden met andere nuttige insecten, zoals kevers, bijen, lieveheersbeestjes en andere vlindersoorten. Ook deze leggen dan het loodje.