• Jan Terpstra (met pet) aan kop tijdens het wekelijkse rondje van de Nordic Walking groep van fysiotherapeut Marcel Pool

    Henk de Reus

Jan (94) weet niet van ophouden

CASTRICUM In het jaar dat de KLM zijn eerste intercontinentale lijndienst naar Nederlands Indië opent (1924) en 'Tarzan' Johnny Weissmuller zijn eigen record op de 100 meter vrije slag verbetert, ziet Jan Terpstra het levenslicht. Hij is inmiddels 94 jaar, woont zelfstandig in een middenwoning aan de Bocherinistraat en zit nog vol plannen. Jan heeft in zijn leven altijd het avontuur gezocht en vertelt hier graag over nadat hij zijn wekelijkse rondje Nordic Walking erop heeft zitten.

Henk de Reus

Als je Jan wilt spreken kun je beter even van tevoren bellen, anders is de kans groot dat hij niet thuis is. Jan gaat wekelijks naar de ouderen inloop, doet aan meer bewegen voor ouderen, fotografeert zeer verdienstelijk en wandelt regelmatig flinke afstanden. Als hij tijd overhoudt is hij boven, bij zijn modeltreinen te vinden, of bewerkt hij zijn foto's in Lightroom. Als je dit allemaal op deze leeftijd nog kunt ben je een bevoorrecht mens. Zo voelt Jan zich ook. Hoe komt het dat iemand van zijn leeftijd fysiek en geestelijk nog zo vitaal is? Is hier een recept voor, of is het een kwestie van 'geluk hebben'?

UITDAGINGEN Jan: "Ik heb m'n karakter mee. Ik ben positief ingesteld, beschik over doorzettingsvermogen en probeer altijd m'n grenzen op te zoeken. Ik ga nog steeds nieuwe uitdagingen aan en schuw het avontuur en de eventuele risico's niet. Dit heeft altijd in mij gezeten. Ik hoor mensen wel eens zeggen dat ze iets niet kunnen. Dan denk ik 'je kunt dit pas zeggen als je het hebt geprobeerd'. En als je het echt niet kunt, kun je kijken naar wat je wèl kunt."

"Ik wilde van jongs af aan al meer van de wereld zien. Ik weet nog dat ik, als jochie van tien, schoolvakantie had. Ik woonde toen in Amsterdam. De tante van m'n vriendje woonde in een klooster in Naarden. Hij wilde graag naar haar toe. Ik stelde hem voor om er samen lopend heen te gaan. Ik had geen idee van de tijd en de afstand (50 km v.v.). Tegen m'n moeder zei ik dat we een stukje gingen wandelen. We zijn in een dag op en neer gelopen en kwamen pas tegen de avond thuis. De hele straat keek naar ons uit, want men was inmiddels toch wel ongerust geworden".

In 1960 legde Jan, samen met een vriend, fietsend de pelgrimsroute naar Rome af. 's Nachts sliepen ze in een tentje. Omdat Jan zich op dit soort reizen altijd goed voorbereidde en hiervoor trainde, ging hem dit goed af, dit in tegenstelling tot zijn vriend die, in mentaal opzicht, tegen zichzelf aanliep. Sinds die tijd maakt Jan verre wandel- en fietsreizen in z'n eentje.

OVERLEVINGSDRANG Tijdens zijn huwelijkse periode nam Jan gas terug omdat hij er voor zijn kinderen en vrouw wilde zijn. Toen zijn vrouw plotseling overleed - hijzelf was toen 55 jaar en zijn dochters (een tweeling) waren 13 - brak er en heftige periode voor hem aan. Jan: "Via de eerdere, avontuurlijke vakanties was ik tegen mijn grenzen aangelopen en had ik mentale weerstand ontwikkeld, maar dit was toch iets heel anders. Uiteindelijk denk ik wel dat deze ervaringen en de ontberingen in een Duits werkkamp mij hebben geleerd om op mijzelf aangewezen te zijn. De overlevingsdrang zat al in mij. Dit hielp mij om het leven weer op te pakken na het verlies van m'n vrouw. Ik wilde deze overlevingsdrang ook meegeven aan mijn dochters. Als zij vakantie van school hadden nam ik een maand verlof. We gingen dan met z'n drieën naar Noorwegen voor een fiets-kampeer-vakantie. Regelmatig zochten we samen de grenzen op. Door soms tot het uiterste te gaan kweek je incasseringsvermogen", denkt Jan.

EXTREEM Na zijn pensioen besloot Jan wat schade in te halen. Hij wilde ooit nog de 'Appalachian Trail route' lopen. Dit is een extreem lange wandelroute van 3500 kilometer langs de oostkust van Amerika. Hiervoor ging hij eerst in training. Deze omvatte dag- en nachtwandelingen en het lopen van de 'Randonnee 5', die van Bergen aan Zee naar Nice voert. De totale afstand bedraagt 2000 kilometer. Onderweg sliep hij in een tentje. Jan: "Zodoende begon ik, goed voorbereid, aan 'Appalachian Trail route'. Dit avontuur duurde 5½ maand. Onderweg sliep ik in kleine houten hutjes. Het gebeurde eens dat ik, vermoeid van de tocht, m'n schoenen uit deed en in een open schuilhut was ingedut. Ineens hoorde ik wat en zag ik dat een volwassen beer aan mijn dampende voeten snuffelde. Ik schrok, bleef doodstil liggen en wachtte af. Waarschijnlijk had Bruintje in de gaten dat de walm, die van m'n voeten afkwam, niet naar verse vis of honing rook, want hij ging er toch maar weer vandoor". Als hij dit vertelt verschijnt er een ondeugende twinkeling in z'n ogen. "Uiteindelijk vierde ik in m'n eentje mijn 65ste verjaardag bovenop een berg met uitzicht op de skyline van New York. Een geweldige ervaring". In de latere jaren volgden een wandeling van 2000 kilometer door Midden Amerika en een van dezelfde afstand langs de oostkust van Amerika. Jan's belevenissen zijn terug te vinden in keurig geordende fotoboeken.

PROJECT Hoewel Jan al bijna 40 jaar alleen is, voelt hij zich niet eenzaam. Hijzelf denkt dat dit komt omdat hij een doener is en altijd veel omhanden heeft. Anders dan zijn extreme wandeltochten doen geloven is hij graag onder de mensen. Jan: "Als ik iemand tegenkom, groet ik altijd, ook al ken ik de persoon niet. Als de ander mij dan ook groet, betekent dit voor mij dat ik besta. Ik maak altijd een praatje".

Twee jaar terug is Jan begonnen aan zijn huidige project: het 'Noord-Hollandpad', een route van 285 kilometer, dat van Texel naar Huizen voert. Dit jaar is hij tot Halfweg gekomen. In 2019 hoopt hij het laatste stuk naar Huizen af te leggen. Hij doet het wat rustiger aan en loopt de route in stukjes van tien kilometer, omdat het herstel van zijn lichaam trager verloopt. Onderweg schiet hij de mooiste foto's, die hij vervolgens via z'n Mac omtovert tot digitale fotoboeken, die niet zouden misstaan in een boekhandel. Het zijn prachtige composities, waarover goed is nagedacht. Jan zelf is bescheiden over zijn werk.

GELUKSVOGEL Jan noemt zichzelf een geluksvogel. Gezond oud worden heeft volgens hem met drie dingen te maken. "Je moet goede genen hebben, voortdurend je lichaam en geest trainen en een dosis mazzel hebben. Ik denk dat, als je je lichaam en geest zo lang mogelijk blijft trainen, de lijdensweg korter wordt als het moment nabij is", aldus Jan. Hij realiseert zich dat het lichaam wel moet willen meewerken. Hoewel hij behoorlijk op leeftijd is, is Jan niet bang voor de dood. "Voorlopig zijn er nog zoveel dingen die ik wil doen, dat ik geen tijd heb om hierover na te denken". Jan heeft gelijk: je kunt immers nog lang genoeg dood zijn.